Zranienie igłą w aptece to zdarzenie, którego nikt nie planuje, ale każdy farmaceuta musi być na nie przygotowany. Dowiedz się, jakie kroki podjąć natychmiast po incydencie, aby zapewnić bezpieczeństwo sobie i pacjentowi zgodnie z aktualnymi przepisami prawa.
Bezpieczeństwo podczas szczepień. Co zrobić w razie zranienia?
Dynamiczny rozwój opieki farmaceutycznej w Polsce sprawił, że iniekcje w aptekach stały się standardem. Wyższa liczba wykonywanych procedur to jednak statystycznie większe ryzyko ekspozycji zawodowej.
Zakłucie podczas szczepienia wymaga zachowania spokoju i natychmiastowej reakcji – w przypadku kontaktu z materiałem potencjalnie zakaźnym liczy się czas.
Dlaczego procedura poekspozycyjna jest kluczowa?
Niezależnie od tego, czy pacjent wydaje się zdrowy, każde zakłucie w aptece wiąże się z ryzykiem transmisji chorób zakaźnych (HBV, HCV czy HIV). Polskie prawo precyzyjnie określa obowiązki personelu – przestrzeganie procedur to nie biurokracja, lecz realna ochrona Twojego zdrowia i życia.
Procedura krok po kroku, czyli co zrobić po zakłuciu?
Jeśli dojdzie do zranienia ostrym narzędziem, postępuj zgodnie z poniższym algorytmem bezpieczeństwa:
1. Pierwsza pomoc i opatrzenie rany (natychmiast po zakłuciu)
- Nie wyciskaj krwi na siłę – może to spowodować szybsze wniknięcie drobnoustrojów do głębszych tkanek.
- Przemyj zranione miejsce obficie letnią, bieżącą wodą z mydłem.
- Jeśli występuje swobodny wypływ krwi, pozwól jej płynąć przez chwilę.
- Zdezynfekuj ranę preparatem do dezynfekcji skóry (np. na bazie oktenidyny).
2. Zabezpieczenie narzędzia
- Igłę, która spowodowała zranienie, umieść niezwłocznie w twardym pojemniku na odpady medyczne. Nigdy nie nakładaj ponownie osłonki na igłę!
3. Zgłoszenie zdarzenia
- Poinformuj o wypadku kierownika apteki lub osobę odpowiedzialną za BHP. Każde zakłucie w aptece musi zostać odnotowane w wykazie zranień zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia.
4. Konsultacja lekarska (profilaktyka poekspozycyjna)
- Udaj się niezwłocznie do najbliższego szpitala zakaźnego. Decyzja o wdrożeniu profilaktyki lekowej (np. przeciw HIV) powinna zapaść najlepiej w ciągu 1-2 godzin od zdarzenia.
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy po zakłuciu igłą w aptece powinienem wyciskać krew?
Nie. Intensywne wyciskanie rany może doprowadzić do powstania podciśnienia, które „zassie” materiał zakaźny głębiej do naczynia krwionośnego. Pozwól krwi wypływać swobodnie podczas przemywania wodą.
Gdzie szukać pomocy po zranieniu podczas szczepienia?
Należy udać się do najbliższego punktu konsultacyjnego ds. profilaktyki poekspozycyjnej lub oddziału chorób zakaźnych.
Podstawa prawna i źródła
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z narażeniem na zranienie ostrymi narzędziami używanymi przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 696). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000696
- Państwowa Inspekcja Sanitarna. (b.d.). Zranienie ostrymi narzędziami. Gov.pl. Pobrano 28 grudnia 2025 z https://www.gov.pl/web/psse-nisko/zranienie-ostrymi-narzedziami
Prawidłowa reakcja na zakłucie igłą w aptece wymaga znajomości procedury poekspozycyjnej, zachowania zimnej krwi oraz ścisłego przestrzegania przepisów BHP. To jeden z kluczowych elementów bezpiecznego funkcjonowania punktu szczepień. Osobom zainteresowanym innymi aspektami funkcjonowania apteki usługowej, takimi jak przygotowanie zespołu, organizacja pracy czy ocena ryzyka, polecamy pozostałe materiały dostępne w tej sekcji. W przypadku potrzeby indywidualnego wsparcia lub konsultacji dotyczących bezpieczeństwa w APS zachęcamy do kontaktu.
